21.08.2014.
 
Olejek z drzewa herbacianego PDF Drukuj Email
Redaktor: Grażyna Cieślik   
03.10.2009.

Olejek z drzewa herbacianego
(Tea Tree Oil)


    Od lat dwudziestych ubiegłego stulecia wielu naukowców w laboratoriach całego świata bada jego skład i właściwości, szukając odpowiedzi na pytanie: co takiego kryje w sobie, że potrafi niszczyć wirusy, bakterie i grzyby.
    Antyseptyczne właściwości olejku z drzewa  herbacianego znane są ludziom od czasów, gdy angielski żeglarz James Cook w XVIII w. dotarł do wschodnich wybrzeży Australii. Tam po raz pierwszy Europejczyk zetknął się z medycyną Aborygenów. Australijczycy z liści drzewa herbacianego przyrządzali aromatyczny i orzeźwiający napój.

 

    Roślina ta nazwana przez Anglików „tea tree”, długo była mylona z krzewem herbacianym Camelia sinensis (chociaż roślin tych nie łączy żadne pokrewieństwo). Naparem z liści leczono choroby infekcyjne skóry, oparzenia i uśmierzano ból. Świeży sok z liści dodawano do receptur przeróżnych gojących i kojących maści. Współczesne wyniki badań potwierdziły wiele z przypisywanych olejkowi z drzewa herbacianego właściwości, w tym działanie antyseptyczne. Materiały prac badawczych udostępnione m. in. przez prof. Jerzego A. Alkiewicza z AM w Poznaniu udowodniły, że ten specyfik hamuje rozwój aż 37 szczepów bakterii wywołujących infekcje górnych dróg oddechowych. Inne wyniki badań z dziedziny immunologii, prowadzone pod kierunkiem prof. Ewy Skopińskiej-Różewskiej, utwierdziły w przekonaniu nawet sceptyków, że działanie olejku z drzewa herbacianego nie może być efektem sugestii wywołanej przez  chorego, lecz ma związek z aktywnymi składnikami wpływającymi na układ odporności.
     W postaci tego olejku natura daje człowiekowi do dyspozycji silną broń do walki ze światem mikrobów, nawet tych najbardziej opornych na działanie antybiotyków.
 

Drzewo herbaciane
    Olejek pozyskuje się z gatunku rośliny Melaleuca alternifolia i tylko ten gwarantuje korzystną koncentrację antyseptycznie działających składników. Ojczyzną drzewa herbacianego jest wschodnie wybrzeże Australii (Nowa Południowa Walia). Tam na podmokłych i bagnistych nizinach znajduje ono idealne warunki bytowania. Ten wiecznie zielony drzewo – krzew jest wyjątkowo wytrzymały i odporny na choroby. Szybko regeneruje się (po zbiorach) i jest rośliną długowieczną. Surowcem są liście i młode szczytowe gałązki drzewek dziko rosnących lub pochodzących z  upraw. Z nich metodą destylacji z parą wodną otrzymuje się najwyższej jakości olejek. Z jednej tony surowca można uzyskać około 10 l produktu o korzennym zapachu. Olejek w temperaturze pokojowej jest cieczą o rzadkiej konsystencji, bezbarwną lub jasnożółtą. Łatwo rozpuszcza się w alkoholu, źle znosi działanie światła i powietrza oraz kontakt z tworzywami sztucznymi. Dlatego musi być przechowywany w ciemnej, szklanej butelce, szczelnie zamkniętej.

   Podobnie jak inne olejki eteryczne, nie jest substancja jednorodną, lecz mieszaniną związków chemicznych, które wspólnie decydują o wielokierunkowym, terapeutycznym jego działaniu. Dotychczas odkryto i nazwano ich około 100, wśród nich: terpinen-4-ol, 1,8-cyneol(eukaliptol), terpiny, terpenole, p-cymen, pinen, linalol i inne. Normy jakościowe olejku wyznacza procentowa zawartość dwóch głównych składników: terpinenu-4-ol i cyneolu.

Zastosowanie
     W praktyce medycznej z dobrymi efektami stosowano olejek z drzewa herbacianego do odkażania ran, leczenia ran zainfekowanych drobnoustrojami, czyraków, ropni, zanokcicy, owrzodzeń cukrzycowych, łupieżu i trądziku. Literatura medyczna wymienia go jako naturalny środek antyseptyczny zwalczający  infekcje wywołane przez bakterie, wirusy i grzyby, którego efekt leczniczego działania jest porównywalny z aktywnością przeciw grzybiczą i przeciwbakteryjna antybiotyków. W latach 20 – 30. ubiegłego wieku olejek z drzewa herbacianego stosowany był w gabinetach dentystycznych np. w leczeniu ropnych zapaleniach zębów i próchnicy. W czasie II wojny światowej stanowił podstawowe wyposażenie apteczek żołnierzy australijskich i służył do odkażania ran pooperacyjnych. Dermatolodzy leczyli nim grzybice skóry, paznokci, trądzik ropowiczy, egzemy i łuszczyce. W gabinetach ginekologicznych stosowano go leczeniu infekcji pochwy wywołanych przez Trichomonas (rzęsistek) oraz Candida albicans. Używano go głównie w formie naturalnej (czystego lub z olejem bazowym) do pędzlowania chorych miejsc na skórze lub błonach śluzowych. Stosowano formy płukanek (po wymieszaniu z wodą) kąpieli, kompresów i inhalacji. Kuracje trwające od 2 do 6 miesięcy potwierdziły, że sile działania olejku herbacianego nie potrafi oprzeć się wiele szczepów drobnoustrojów.

   Właściwości biologiczne tego olejku polagają głównie na działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Inne jego właściwości: przeciwzapalne, miejscowo znieczulające i uspakajające mają nieco mniejsze znaczenie. Mechanizm działania przypomina efekt stosowania broni chemicznej. Składniki aktywne niszczą błonę cytoplazmatyczną mikrobów, paraliżują ich system oddechowy, a wnikając do wnętrza hamują procesy ich podziału. Z wyników badań laboratoryjnych i klinicznych wynika, że olejek może być pomocny w leczeniu zakażeń bakteryjnych skóry, błon śluzowych jamy ustnej, pochwy, wywołanych przez gronkowce, paciorkowce, maczugowce i mikrokoki. W posiewach bakteryjnych udało się powstrzymać rozwój aż 32 szczepów Propionibacterium acnes wywołujących zmiany trądzikowe. Użyty w formie inhalacji lub płukanek był pomocny w leczeniu wspomagającym jesiennych przeziębień którym towarzyszyły nieprzyjemne objawy bólu gardła, głowy, kataru i kaszlu. Antywirusowe działanie dotyczyło infekcji wirusa opryszczki, półpaśca i brodawczaka.

W domowej apteczce
    Antyseptyczne i dezynfekujące właściwości, także zdolności łagodzenia bólu, regeneracji komórek i gojenia ran sprawiają, że jest doskonałym środkiem w domowej apteczce. Można go w prosty sposób wykorzystać do zapobiegania, zwalczania i łagodzenia objawów m.in. chorób skóry (grzybic stóp) i infekcji (np. przeziębienia) przy katarze, kaszlu, bólu gardła, zatok, jako wzmacniający system odporności organizmu przy skaleczeniach, oparzeniach, stłuczeniach i ukąszeniach. W zależności od sytuacji można stosować go w formie czystej (miejscowo) lub rozcieńczonej - do kąpieli, masaży, okładów, płukanek, inhalacji i parówek. Jako środek domowy idealnie nadaje się do higieny i pielęgnacji ciała; skóry, włosów, paznokci, zębów, jamy ustnej oraz okolicy intymnej. Może być cennym dodatkiem do codziennie stosowanych kosmetyków. Ma odczyn zbliżony do neutralnego, jest trwały, bezbarwny i świeży zapach. Polecany jest szczególnie do higieny ciała dla osób o skórze tłustej, skłonnej do wyprysków trądzikowych i zaskórników. Uznany został przez Światową Organizację Zdrowia za naturalny surowiec leczniczy, środek bezpieczny, do stosowania zewnętrznego. Właściwości olejku sprawiają, że jest skutecznym środkiem dezynfekującym, którego roztwór jest do 5 razy bardziej efektywny niż niektóre konwencjonalne środki dezynfekcyjne.
                                                                                    Grażyna Cieślik

Od redakcji: Autorka jest farmakognostą, promotorem zdrowia, honorowym członkiem Polskiej Izby Zielarsko - Medycznej.

Zmieniony ( 05.04.2010. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Pierwsze strony
Reklama
 
Webdesign by Webmedie.dk Webdesign by Webmedie.dk