Znany był już starożytnym Grekom. Wskazuje na to jego światowa nazwa oznaczająca „przedmurze miasta”. Wywodzi się stąd, iż pszczoły budują barierę propolisową tuż za otworem wejściowym do ula i każdy jego mieszkaniec musi przejść przez nią jak przez matę dezynfekcyjną. Kit pszczeli to także substancja, która wzmacnia konstrukcję ula, uszczelnia i zabezpiecza przez rozwojem mikroorganizmów. Kitem polerowane są wnętrza komórek w plastrach przed złożeniem jaj, miodu czy pierzgi. Służy też pszczołom do mumifikacji uśmierconych jadem szkodników, które dostały się do ula a są zbyt duże, by same mogły je usunąć.

    Źródłem propolisu są zbierane przez pszczoły smoliste i balsamiczne substancje z pączków roślin oraz żywica z kory drzew. Dodatkowo wzbogacają propolis balsamem pyłkowym wytwarzanym w wolu miodowym. Skład tego produktu jest złożony, do dziś poznano jego ponad 300 komponentów. Są to żywice (45-55%) z których najważniejszymi grupami są flawonoidy, kwasy fenolowe i estry; woski i kwasy tłuszczowe (25-35%); olejki eteryczne (10%) pyłek (5%) zawierający 16 wolnych aminokwasów oraz inne substancje organiczne i mineralne (5%). Należy do nich 14 śladowych minerałów, ketony, laktony, chinony, steroidy, kwas benzoesowy, witaminy i cukry.
     Skuteczność działania propolisu stanowi sumę działań wszystkich składników biologicznie aktywnych. Bakterie potrafią szybko uodpornić się na większość antybiotyków, wytwarzając przeciwciała. Kolejne pokolenia bakterii stają się uodpornione i antybiotyk przestaje działać. Propolis jest zespołem synergicznie współdziałających związków chemicznych. Uniemożliwia to wytworzenie w ciągu jednego pokolenia bakterii tak olbrzymiej ilości przeciwciał i możliwości uodpornienia się.
   
Zastosowanie
     Propolis jest znany w medycynie z racji antymikrobiologicznych właściwości. Egipcjanie znając jego działanie antygnilne, balsamowali nim zwłoki. Właściwości kitu zostały rozpoznane przez greckich i rzymskich lekarzy (Arystoteles, Dioskorides, Pliniusz, Galen). W tekstach starożytnych Greków opisano go jako „lekarstwo na siniaki i ropiejące rany”, a rzymscy medycy używali do robienia okładów. Hebrajska nazwa propolisu to tzori, a o jego terapeutycznych właściwościach wspomina Stary Testament. 
       Dzięki antygorączkowym właściwościom znalazł się w XVII wieku w Londynie na liście oficjalnych leków. W kolejnych wiekach, w Europie zyskał popularność ze względu na aktywność antybakteryjną. Zielarze zalecają go ze względu na właściwości antybakteryjne, antygrzybiczne, antywirusowe, hepatoochornne i antyzapalne, także jako środek wzmacniający naturalną odporność na infekcje i leczący wrzody układu pokarmowego. Stosowany zewnętrzne leczy choroby skóry wywoływane przez drobnoustroje. Jego stosowanie ułatwia dostępność do stosowania wewnętrznego i zewnętrznego. W oficjalnej medycynie jest używany w leczeniu układu sercowo-naczyniowego i krwionośnego (anemia), oddechowego (infekcje), stomatologii, dermatologii (regeneracja tkanek, wrzodów, egzemy, ran, zwłaszcza oparzeń, zwalczaniu grzybic, infekcji, w uszkodzeniach błon śluzowych), ochronie wątroby oraz wspieraniu innych kuracji.
       Aktywność przeciwdrobnoustrojowa, zwłaszcza na bakterie i grzyby chorobotwórcze, to jedna z najważniejszych właściwości propolisu. Działa silnie zwłaszcza na bakterie gram-dodatnie, grzyby drożdżoidalne, dermatofity. Dużą jego aktywność zauważono przeciw wirusom chorobotwórczym i pierwotniakom. Słabsze działanie stwierdzono w przypadku bakterii gram-ujemnych, do jakich zahamowania rozwoju potrzeba wyższych stężeń. Można przyjąć, że kit pszczeli zwalcza wszystkie mikroorganizmy chorobotwórcze u człowieka i zwierząt. Stosując preparat zawierający 3% etanolowy wyciąg, pozbędziemy się nawet najoporniejszych drobnoustrojów.
      Silne działanie antymikrobiologiczne jest wynikiem bogatego składu umożliwiającego zespołowe działanie. Jego mechanizm polega m.in. na zaburzeniu syntezy białek w cytozolu oraz rozpuszczaniu błony komórkowej. Jak wynika z badań, propolis stosowany wraz z niektórymi antybiotykami i chemioterapeutykami zwiększa ich skuteczność.

 Działanie na komórki i tkanki, leczenie ran
    Propolis stymuluje wiele układów enzymatycznych, metabolizm komórek, krążenie i tworzenie kolagenu oraz wspomaga leczenie oparzeń. Właściwości te zawdzięczamy zawartej w nim argininie. W ranach poddawanych działaniu propolisu następuje szybkie ziarninowanie i powstawanie tkanki łącznej włóknistej. Stwierdzono skrócenie czasu gojenia, niedopuszczenie do infekcji oraz zapobieżenie zmianom bliznowatym. W badaniach na zwierzętach wykazano przyśpieszenie odnowy tkanki chrzęstnej włóknistej, zawiązków ochrzęstnej, odnowę zębiny i regenerację tkanek miękkich.

Działanie przeciwutleniające
     Flawonoidy zawarte w propolisie są silnymi antyoksydantami i mają zdolność do „zmiatania” wolnych rodników. Chronią tym samym tłuszcze i inne składniki przed utlenieniem czy zniszczeniem, tak jak witaminy C i E. Badania na zwierzętach dowiodły, że ten specyfik silniej działa przeciwutleniająco niż witamina E (...)

                                                                          Więcej w numerze 12 Porad na zdrowie