Wrzos - jesienny lek
Redaktor: dr Henryk Różański   
06.10.2015.
    Wrzos zwyczajny jest krzewinką zimozieloną z rodziny wrzosowatych, rozpowszechnioną w naszych lasach. Surowcem leczniczym jest ziele lub kwitnące szczyty pędów. Pozyskuje się od lipca do października, suszy w przewiewnym miejscu, z dala od promieni słonecznych. Po wysuszeniu przechowywać w światłoszczelnych pojemnikach. W handlu jest dostępny kwiat i ziele wrzosu. Cenny jest miód wrzosowy o barwie czerwono-brunatnej, należy do najdroższych. Zawiera polifenole, olejek eteryczny, flawonoidy (kwercetyna, mirycetyna) i antocyjany (leukodelfinidyna). Działa uspokajająco, moczopędnie, hamuje przerost gruczołu krokowego, wpływa przeciwzapalnie na układ moczowy, ochrania i wzmacnia naczynia krwionośne (venoprotectivum).
    Według dra Gerharda Madausa wrzos zawiera glikozyd fenolowy arbutynę - 0,5%, flawonoid kwercytrynę, garbniki katechinowe, kwas fumarowy, kwas galusowy, erikolinę (goryczka, glikozyd), ericynol i eridoninę. W nowszych pracach (np. Apotheker M. Pahlow, 2015 r.) dowiadujemy się o kolejnych składnikach czynnych: saponinach, znacznej ilości kwasu krzemowego i potasu. Z kolei dr Gazmend Skenderi w opracowaniu Herbal Vade Mecum (2003 r.) wymienił wśród składników czynnych kwas ursolowy, kwas chlorogenowy oraz oligomeryczne proantocyjanidyny. Wrzos nie doczekał się wpisania do Farmakopei Polskiej. Był zawsze poza lekospisami oficjalnymi. W większości krajów ziele lub kwiat wrzosu był dostępny w handlu, stosowany przez lekarzy ludowych i  akademickich, lecz nigdy nie zyskał miana surowca farmakopealnego.
    Szersze zastosowanie opisał niemiecki chirurg i botanik Hieronymus Brunschwig, przypisując mu działanie napotne, moczopędne, przeciwreumatyczne i wykrztuśne. Stosował wyciągi z wrzosu w leczeniu chorób nerek, pęcherza moczowego, układu oddechowego, bólu brzucha, stanów zapalnych oczu, reumatyzmu i dny moczanowej. To zastosowanie w lecznictwie przetrwało do dziś. Niemiecki lekarz, botanik i zielarz, uczeń Hieronymus’a Bock’a, Tabernaemontanus stosował wyciągi olejowe z kwiatów wrzosu w leczeniu chorób skóry. Matthiolus, włoski lekarz i botanik stosował wrzos w leczeniu chorób śledziony, jelit, pęcherza moczowego, zapalenia oczu i stanów zapalnych skóry. Wg Matthiolusa wrzos to środek napotny, moczopędny i przeciwartretyczny. Prof. G. C. Wittstein zalecił preparatu z wrzosu w leczeniu zakażeń i stanów zapalnych pęcherza moczowego.(…)
    Napar
Zalać 1 łyżkę wrzosu (kwiat, ziele) 1 szklanką wrzącej wody. W czasie parzenia przykryć naczynie, aby nie tracić lotnych składników. Po przecedzeniu wypić jednorazowo. Dziennie zaleca się do 3 szklanek, bez ryzyka przedawkowania. Naparem można przemywać skórę i oczy. Nadaje się do okładów na oczy i chorobowo zmienione miejsca na skórze (…)                                    Więcej w numerze 35 Porad na zdrowie
                                    dr Henryk Różański
Zmieniony ( 05.01.2016. )